Stabilisatie crematies in Nederland

De groei van crematie vlakt af — wat zit daarachter?

Decennialang leek crematie in Nederland één kant op te gaan: omhoog. In 1914 was het crematiepercentage vrijwel nul. De percentages stegen gestaag, versnelden in de jaren tachtig en negentig, en passeerden in de vroege jaren 2000 de grens van 60%. Maar de laatste jaren lijkt die opmars te stagneren. In 2025 bedroeg het crematiepercentage 68 %, een lichte daling ten opzichte van 67 % in 2024. Wat verklaart deze stabilisatie?

1. Natuurbegraven trekt mensen weg van crematie

Een van de duidelijkste verklaringen is de opkomst van een derde weg. Sinds 2011 worden er op Nederlandse natuurbegraafplaatsen mensen begraven. In 2016 waren dat er 617. In 2024 zijn er via de bij BRANA (Branchevereniging Natuurbegraafplaatsen) aangesloten plaatsen 3.504 natuurbegravingen verricht — een gestaag groeiend aantal.

Mensen die vroeger voor crematie kozen vanwege de milieu- of vrijheidsbeleving, vinden nu een alternatief dat diezelfde waarden uitstraalt — maar met een graf als fysieke plek. De daling van het crematiepercentage wordt mede toegeschreven aan culturele invloeden en aan de groei van natuurgraven. Wellicht dat wanneer nieuwe uitvaarttechnieken zoals resomatie in Nederland worden toegestaan, het crematiepercentage zal dalen. 

2. De islamitische gemeenschap kiest vaker voor begraven in Nederland

Een tweede structurele factor is demografisch van aard. In 2023 zei 6% van de Nederlandse bevolking moslim te zijn, waarbij inwoners met een Turkse of Marokkaanse achtergrond de grootste groepen vormen. Voor moslims is crematie religieus niet toegestaan — begraven is verplicht.

Wat veranderd is, is wáár die begrafenis plaatsvindt. Derde- en vierdegeneratiemigranten zien steeds vaker af van een begrafenis in het herkomstland van hun (groot)ouders, omdat zij zelf in Nederland geboren en opgegroeid zijn. Tijdens de coronacrisis vanaf 2020 kwam deze trend in een stroomversnelling, omdat landen zoals Marokko tijdelijk niet toelieten dat niet-ingezetenen een overledene overbrachten voor een begrafenis.

Dit vertaalt zich in groeiende infrastructuur. Nederland telt op dit moment drie bijzondere islamitische begraafplaatsen met eeuwige grafrust: in Zuidlaren, Almere en Arnhem. Die laatste staat bekend als de grootste islamitische begraafplaats van West-Europa, met 7 hectare grond en ruimte voor 20.000 graven. De komende jaren wordt een verviervoudiging verwacht.

3. Een culturele onderstroom: de behoefte aan een tastbare plek

Los van religie speelt er ook iets anders mee. Een deel van de nabestaanden ontdekt achteraf dat de as weinig houvast biedt als plek voor rouw en herdenking. Mensen zeggen: "We zien nu dat het toch wel erg fijn is om vader of moeder zo dicht bij je te hebben en het graf te kunnen bezoeken." Die behoefte aan een fysieke plek trekt een deel van de kiezers terug richting begraven — al dan niet in de natuur.

4. Prijsvoordeel van crematie neemt af

Lange tijd was het kostenvoordeel van crematie een concrete drijfveer. Opmerkelijk is dat de crematieprijzen elk jaar stijgen, mede door hogere loon- en energiekosten. Naarmate dit voordeel kleiner wordt, verdwijnt een praktische reden om voor crematie te kiezen en wordt de persoonlijke of religieuze overweging zwaarder.

Conclusie

Het crematiepercentage schommelt al enkele jaren rond de 67–68% en lijkt een plafond te naderen. Dat is geen toeval. Drie krachten werken tegelijkertijd: natuurbegraven groeit als alternatief voor wie op zoek is naar een betekenisvolle en duurzame uitvaart, de islamitische gemeenschap kiest vaker voor begraven in Nederland, en de traditionele kostenargumenten voor crematie vervagen. Tegelijkertijd winnen alternatieve uitvaartvormen, zoals natuurbegraven en toekomstige technieken als resomeren, langzaam terrein — wat het beeld verder zal nuanceren in de jaren die komen.